Damın hündürlüyü adətən 1.5 m - 3 m aralığında olur. Damlar müxtəlif konstruksiyalarda hazırlana bilər. İkiüzlü və dördüzlü dam formaları üstünlük təşkil edir. Evin üst örtüyü üçün istifadə olunan əsas taxtaların (aşırım, tir) en kəsiyi əsasən, 5sm x 20sm ölçülərdə olur. Bundan əlavə, dam konstruksiyasının müxtəlif elementlərinin hazırlanmasında en kəsiyi 5sm x 15sm, 5sm x 10sm, 5sm x 5sm, 3sm x 10sm və s. ölçülərdə olan taxtalardan da istifadə olunur. Bu tipli taxtalar əsasən 4m və 6m uzunluqda olur. Damın metal örtüyündən əvvəl, maili taxtaların üstünə zolaq taxtalar (tamasalar) vurulur ki, bunların da qalınlığı adətən 3-5 santimetr, eni 5sm, 7sm, 10sm olur.
İkiüzlü dam üçün xərc
İkiüzlü dam örtüyü üçün lazım olan materialların, taxta tirlərin, novça sisteminin, izolyasiya qatının və quraşdırma işlərinin həcmini dəqiq hesablamaq üçün nəzərdə tutulmuş kalkulyator. Evin eni, uzunluğu və damın hündürlüyünə uyğun olaraq bütün xərcləri asanlıqla hesablayın.
İkiüzlü damların uzunömürlülüyü və dözümlülüyü düzgün seçilmiş materiallardan və maillik dərəcəsindən birbaşa asılıdır. Azərbaycanda dam örtüyü materialı kimi əsasən dalğalı metal vərəqlər (profnastil) və bitumlu şinqlas tətbiq olunur.
Taxta Konstruksiyanın Elementləri və Tövsiyə Olunan Ölçülər
Karkasın yüklərə tab gətirməsi üçün taxta materiallarının en kəsikləri standartlara cavab verməlidir:
- Mauerlat (Yastıq taxtası): Bütün damın yükünü daşıyan və divara ötürən hissədir. Əsasən 10x10 sm, 10x15 sm və ya 15x15 sm ölçülü tirlərdən hazırlanır.
- Maili taxtalar: Dam örtüyünü saxlayan əsas dayaqdır. Geniş istifadə olunan ölçülər 5x15 sm və ya 5x20 sm-dir. Maillərin bir-birindən addım məsafəsi adətən 60 sm ilə 90 sm arasında dəyişir.
- Reyka (Tamasa): Örtüyün birbaşa bərkidildiyi zolaq taxtalardır. Profnastil və bənzər örtüklər üçün 3x10 sm, 4x5 sm və ya 5x5 sm ölçüləri kifayət edir. Yumşaq şinqlas üçün isə reykanın üzərinə bütöv OSB plitələrinin vurulması şərtdir.
Konstruksiyanın Quraşdırılması Zamanı Diqqət Yetirilməli Məqamlar
Dam quraşdırılarkən aşağıdakı amillərə ciddi nəzarət olunmalıdır:
- Su və buxar izolyasiyası: Evin daxilindəki nəmişliyin karkas taxtalarını çürütməməsi üçün buxar izolyasiya təbəqəsi mütləq düzgün istiqamətdə çəkilməlidir.
- Antiseptik emal: Bütün karkas taxtaları yanğına, göbələyə və zərərverici həşəratlara qarşı xüsusi qoruyucu məhlullarla emal edilməlidir.
- Külək dayanıqlığı: Damın kənarlarından küləyin daxil olaraq örtüyü qoparmaması üçün yan külək lövhələrinin (küləkliklərin) montajı tam hermetik yerinə yetirilməlidir.